مقدمه بنام ايزد دانا و توانا درود بر خوانندهء محترم - البتّه مىدانيد كه دانشمندان و علماء تاريخ برآنند كه كتاب الفهرست ابن نديم اثرى جاويدان و چراغ هدايت ، و راهنماى علوم باستانى از بآثار و تأليفات و اخلاق و عادات و مذاهب ملل و اقوام عالم بوده . و عمر اين كتاب از عمر نوح بيشتر و در اين مدت ، چون چشمهء سلسبيل بهشت دانش و معرفت را آبيارى مىكند . اين كتاب آئينهء قسمتى از علوم پيشينيان ، و سير تكامل بشر است كه نهضتهاى علمى ، و بالاخص نهضت علمى عالم اسلام تا قرن چهارم هجرى در آن جلوه‌گر بوده ، و از آن زمان تا امروز و شايد قرنها بعد - كمتر كتابى در تاريخ آداب ملل و نحل نوشته شده ، و مىشود كه از اين كتاب چيزى اقتباس نكرده و يا نكنند . در گذشته ، هزاران سال پيش ، علم درخشندگى و تابش برق‌آساى امروز را نداشت . و همچون چراغى بود كه بر روزنهء حوادث و انقلابات گذاشته شود ، دانشمندان نسبتا انگشت شمار بوده ، و كتاب با دست نوشته مىشد ، و شماره و اندازهء محدودى داشت ، و اى چه بسا علومى كه براى تهاجم و زورآزمائى قدرت طلبان در سينه صاحبانش ، در جنگها و كشتارها در خاك نهان گرديد ، و اى چه بسا كتابها كه بتاراج رفته ، و يا شعلهء آتش را فروزانتر نمود . شرق مىسوخت ، و شهر دانش و حكمت غرب نيز دستخوش هرج و مرج و حوادث سهمگين شده ، و چراغ علم در آنجا نيز رو بخاموشى گذاشته بود ، كه درخشندگى ناگهانى آفتاب اسلام دوبارهء آن را بتلألؤ درآورده ، و از تلألؤش نهضتى در اسلام هويدا شد ، كه نهضت علمى غرب از آن سرچشمه گرفت ، و كتاب ابن نديم فهرستى از آن نهضت علمى و ادبى اسلام و